Homo faber, Μαξ Φρις

homo-faberΤο «Homo Faber» του Μαξ Φρις (1911-1991) είναι μια ασυνήθιστη ερωτική ιστορία και ένα σχόλιο πάνω στη λογική και στο συναίσθημα. Πρόκειται για ένα δράμα, για μια «ψυχρή» τραγωδία εμπνευσμένη από τους αρχαίους μύθους της αιμομειξίας και κατασκευασμένη με τα υλικά ενός αρχιτέκτονα της Κεντρικής Ευρώπης. Το «Homo Faber» είναι το κατεξοχήν κεντροευρωπαϊκό μυθιστόρημα, ενώ την ίδια στιγμή εκπροσωπεί την ιδέα του κοσμοπολιτισμού και της οικουμενικότητας: οι ιδέες του ήρωά του, Βάλτερ Φάμπερ, μοιάζουν να διαψεύδονται, όπως και οι αυταπάτες, όμως τίποτα δεν μπορεί να τις αντικαταστήσει. Ο Φάμπερ δεν αναγνωρίζει καμιά πατρίδα εκτός απ’ την τεχνολογία, την επιστήμη και τον ορθό λόγο: η μοίρα και η τραγική ειρωνεία τον ξεπερνούν, το σύστημα της σκέψης του κλονίζεται, αλλά δεν ανταλλάσσεται με κανένα άλλο. Ο Μαξ Φρις περιγράφει τον πολύπλοκο σύγχρονο άνθρωπο, που όλα τα ξέρει κι όλα τα εξηγεί, που όλα τα προγραμματίζει· σχεδόν όλα: εκτός απ’ τον έρωτα κι απ’ το θάνατο. Το «Homo Faber» διαβάζεται σαν ένα παλίμψηστο: σε κάθε ανάγνωση μοιάζει διαφορετικό, αποκαλύπτει ένα καινούριο επίπεδο και βάζει καινούρια ερωτηματικά, δίνει αλλιώτικες διαστάσεις στους υπαινιγμούς. Άραγε τι νιώθει πραγματικά ο Βάλτερ Φάμπερ; Και η Χάννα; Και η Ζαμπέτ; Είναι ο θάνατος μια τιμωρία; Είναι το «Homo Faber» το χρονικό μιας ύβρεως; Στην πραγματικότητα οι απαντήσεις δε βρίσκονται στις σελίδες του βιβλίου, βρίσκονται μέσα στο κεφάλι μας.

Βρισκόμαστε στα 1957. Αρχίζει η διαστημική κούρσα, ολοκληρώνεται η ανακατασκευή της ευρωπαϊκής υποδομής, η ιδέα της προόδου ανακτά το κύρος και το γούστο της. Oι μνήμες από τον πόλεμο ξεθωριάζουν, ενώ παράλληλα φουντώνει ο απελευθερωτικός αγώνας, αλλά και η επιχείρηση εκσυγχρονισμού του τρίτου κόσμου.

Ο κοσμοπολίτης Ελβετός μυθιστοριογράφος και θεατρικός συγγραφέας Μαξ Φρις δημιουργεί μια μοντέρνα εκδοχή του προϊστορικού Homo Faber, τον Βάλτερ Φάμπερ. Ο 50 χρόνος μηχανικός, ειδικός στις συναρμολογήσεις μεγάλων εγκαταστάσεων, πραγματοποιεί συχνά μακρινά ταξίδια εξαιτίας της δουλειάς που με πλήρη πεποίθηση διάλεξε.

Παίρνοντας όμως το αεροπλάνο από τη Νέα Υόρκη προς το Καράκας, ο Φάμπερ εγκλωβίζεται σε ένα πλέγμα συμπτώσεων, βγαίνοντας πρόθυμα από την χαρτογραφημένη πορεία του. Έπειτα από αναγκαστική προσγείωση στην έρημο Ταμαουλίπας του Μεξικού, μαθαίνει από ένα συνταξιδιώτη και συμπαίκτη του στο σκάκι ότι ο κάποτε αδελφικός του φίλος Γιόαχιμ παντρεύτηκε το μεγάλο, χαμένο του έρωτα, τη Χάνα. Η γυναίκα αυτή τον είχε εγκαταλείψει, όταν στην αποκάλυψη πως περιμένει παιδί, ο μηχανικός μας δεν είχε δείξει κανένα ιδιαίτερο ενθουσιασμό.

Ο Φάμπερ επιχειρεί να συναντήσει τον Γιόαχιμ στη ζούγκλα της Γουατεμάλας, αλλά όταν καταφέρνει να φτάσει, ο παλιός του φίλος έχει ήδη αυτοκτονήσει. Αργότερα, διασχίζοντας τον Ατλαντικό με καράβι, αισθάνεται μια έντονη έλξη για τη νεαρή Ζαμπέτ. Αποφασίζει να τη συνοδεύσει χωρίς να γνωρίζει ότι πρόκειται για την κόρη του σε ένα ταξίδι διακοπών μέχρι την Αθήνα, όπου μένει η μητέρα της.

«Όταν πρωτοδιάβασα το «Homo Faber» του Ελβετού Μαξ Φρις μεσούσης της χούντας με χτύπησε με την δύναμη της αποκάλυψης.»  – Μιχάλης Μοδινός Andro.gr

«αν εκτός των τεχνικών αρετών και του πηγαίου ταλέντου, έχεις και μια σπουδαία ιστορία να διηγηθείς, τότε το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα μυθιστόρημα όπως αυτό.»-  No14ME

“Man is a tool-making animal,” Benjamin Franklin observed at the dawn of the Industrial Revolution: Homo faber, “Man the Maker,” is the successor to Homo sapiens, “Man the Thinker.” For more than two hundred years, his statement has described the way humans use mechanical means to control and organize their environment. Today, in the face of global warming, we are forced to ask ourselves the question: Have we managed our tools successfully? Max Frisch, a Swiss novelist and architect writing in the aftermath of the Second World War, might answer no; he characterizes Homo faber as a man unmade by his own technological ability.» – Narrative

Σχετικά links: