Η δηλητηριώδης Βίβλος, Μπάρμπαρα Κινγκσόλβερ

dilitiriodis-biblosΣτο μυθιστόρημα «Η Δηλητηριώδης Βίβλος», η καταξιωμένη Αμερικανίδα μυθιστοριογράφος Μπάρμπαρα Κινγκσόλβερ με εύστοχες πολιτικές αιχμές και όχημα την υποβλητική της δραματουργία συνθέτει ένα καθ’ όλα εντυπωσιακό χρονικό. Η πλοκή του, που εκτυλίσσεται στο πρώην Βελγικό Κονγκό κατά τη διακήρυξη της Ανεξαρτησίας το 1960, της παρέχει άφθονες ευκαιρίες για να σχολιάσει τις σχέσεις εξουσίας ανάμεσα σε γονείς και παιδιά, άντρες και γυναίκες, Δυτικό Κόσμο και Αφρική σε τόνο που ποικίλει από τη μεταφυσική αλληγορία μέχρι την μαύρη κωμωδία ηθών. Καθώς ο Αιδεσιμότατος Νέιθαν Πράις από την Τζώρτζια των ΗΠΑ, προσπαθεί να διακομίσει τον Λόγο του Κυρίου στην Μαύρη Ήπειρο, οι πέντε γυναίκες της οικογένειάς του μιλούν για τις δικές τους προσωπικές ζυμώσεις μέσα στην αρχικά αλλόκοτη κουλτούρα του Κονγκό αλλά και για τις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας που παραπαίει. Μέσα από το αλυσιδωτό τους ημερολόγιο, τις παρακολουθούμε να φτάνουν στο όριο της αμοιβαίας κατανόησης ανάμεσα σε μαύρους και λευκούς… και να το ξεπερνούν. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«Οι οικογενειακές εποποιίες, τα πολυσέλιδα μυθιστορήματα, με «τρεις γενιές γυναικών» (ή ακόμα χειρότερα με τρεις γυναίκες σε συχγρονία) δεν είναι το αγαπημένο μου είδος: μου φαίνεται υπερβολικά εύκολο να χτίσεις μια ιστορία μέσα από τρεις ή περισσότερους αφηγητές· επιπλέον, όλες αυτές οι ιστορίες μοιάζουν μεταξύ τους. Πατριαρχία/μητριαρχία, απελευθέρωση και επιπτώσεις αυτής. Η «δηλητηριώδης Βίβλος» της Barbara Kingsolver, που βρίσκεται αυτές τις μέρες δίπλα στο κρεβάτι μου, διαφέρει: Πρόκειται, πράγματι, για την ιστορία μιας οικογένειας και για τις «φωνές γυναικών» (πέντε) · όμως, η Αμερικανίδα συγγραφέας δημιουργεί μια σύνθετη εσωτερική περιπέτεια και μια περιπέτεια γεωγραφική· αναφέρεται στην αποικιοκρατία και στον μετά – αποικιακό κόσμο, στο πως η ανθρώπινη τραγωδία επεκτάθηκε μαζί με την οικονομία.

Στη «Δηλητηριώδη Βίβλο» -που αρχίζει από τον θρησκόληπτο αμερικανικό Νότο (την πολιτεία της Τζόρτζια το 1959) για να περιγράψει το ταραγμένο βελγικό Κονγκό- συσσωρεύονται οι συμφορές: μερικοί χαρακτήρες ωριμάζουν και άλλοι χάνουν την επαφή τους με την πραγματικότητα· ο αυταρχικός πατέρας, ένας ευαγγελιστής Βαπτιστής που επιμένει να σώσει το Κονγκό μέσω του Ιησού, «τρελαίνεται» (σαν τον βασιλιά Ληρ, είναι εξαρχής «τρελός»)· η μικρότερη κόρη – η πιο συμπαθητική και περιπετειώδης ηρωίδα – πεθαίνει· η πολιτιστική αλαζονεία της Δύσης αποβαίνει καταστροφική. Ο Πατρίς Λουμούμπα δολοφονείται, ντροπή για όλη την ανθρωπότητα, ντροπή, ντροπή. Η θρησκεία -ο επιθετικός χριστιανισμός του Nathan, ο πανθεϊσμός του Fowles- αποτελεί τον πυρήνα της πλοκής: το οικογενειακό χρονικό ξετυλίγεται γύρω από την πολιτική της θρησκείας ή την θρησκευτική πολιτική. Και το κεντρικό ζήτημα είναι η επακόλουθη προσωπική και συλλογική ενοχή, το πως ο καθένας από μας διαχειρίζεται τις ευθύνες του απέναντι στις πράξεις του. Η Rachel αρνείται να αναλάβει οποιαδήποτε ευθύνη, η Leah μεταφέρει στους ώμους της το βάρος όλου του κόσμου.

Η Kingsolver παρουσιάζεται ως πολιτικώς ορθή: η στάση της θα μπορούσε να αποβεί βαρετή και παραπλανητική· η πολιτική «ορθότητα» προκύπτει από μια χριστιανική αυταπάτη, από μια σχηματική θέαση της πραγματικότητας. Ωστόσο, το βιβλίο αποδεικνύεται πιο βαθυστόχαστο, εισδύοντας στην «καρδιά του σκότους», στον θρησκευτικό και ρατσιστικό φανατισμό, στο αδύναμο της απόλυτης δικαιοσύνης.

Έτσι, η «Δηλητηριώδης Βίβλος» είναι ένα δείγμα οικουμενικής λογοτεχνίας: η Kingsolver χρησιμοποιεί μερικά από τα λογοτεχνικά μοτίβα του αμερικάνικου Νότου (τις αντιθέσεις Καλού/Κακού, φωτός/σκοταδιού, γυναικών/ανδρών, τη γλώσσα ως αποκάλυψη, τα βιβλικά σύμβολα, όπως ο κήπος, το μοιραίο δέντρο, ο Μαθουσάλας) για να διαρρήξει τα σύνορα · για να περιγράψει το πως η λευκή φυλή, σαν τον σκορπιό, δεν έφαγε μόνο ό,τι βρήκε στο πέρασμα της, αλλά και το ίδιο της το στόμα.»

Σώτη Τριανταφύλλου

Βραβείο ORANGE PRIZE 2010

«…καταφέρνει να μη μείνει απλώς σε μια λογοτεχνική «απεικόνιση» της Μαύρης Ηπείρου, αλλά να αναδείξει την Αφρική ως τόπο σφραγισμένο από την ιμπεριαλιστική παρουσία, πεδίο περιδινούμενων συμφερόντων και ιδεών, τόπο πένθους αλλά και ζωικής χαράς, που αδιάκοπα λεηλατείται και αδιάκοπα αναγεννάται, περιμένοντας, πάντα περιμένοντας, τη στιγμή της απελευθέρωσης» – Η Καθημερινή

«Μπροστά στις συμφορές άλλοι ήρωες ωριμάζουν, άλλοι τρελαίνονται, άλλοι πεθαίνουν, σε ένα μυθιστόρημα για τη θρησκεία και τον φανατισμό, την πολιτική και τον ρατσισμό,τον ιμπεριαλισμό της Δύσης, πολιτικό και πολιτισμικό, και τις επιπτώσεις του σε όλη την ανθρωπότητα.» – Το Βήμα

«Μία ιστορία που πραγματεύεται τις σχέσεις εξουσίας, όπως αναπτύσσονται εντός της οικογένεις και της κοινωνίας. Μια κριτική στην επιβολή του δήθεν πολιτισμένου δυτικού κόσμου, σε όλοκληρη την Αφρκή» – Περιοδικό «Index»

«Η Μπάρμπαρα Κινγκσόλβερ με εύστοχες πολιτικές αιχμές σχολιάζει στο μυθιστόρημά της αυτό, τις σχέσεις εξουσίας ανάμεσα σε γονείς και παιδιά, άντρες και γυναίκες, Δυτικό Κόσμο και Αφρική. Διαβάστε το. Πρόκειται για Αριστούργημα.» – Αμαρυσία

«Powerful . . . Kingsolver is a gifted magician of words.» – Time

‘Haunting . . . A novel of character, a narrative shaped by keen-eyed women.» – New York Times Book Review

«Fully realized, richly embroidered, triumphant.» – Newsweek

«Barbara Kingsolver’s The Poisonwood Bible is remarkable not just for its story but also for its narrative form.» – The Guardian

«Tragic, and remarkable..A novel that blends outlandish experience with Old Testament rhythms of prophecy and doom.» – USA Today

«The book’s sheer enjoyability is given depth by Kingsolver’s insight and compassion for Congo, including its people, and their language and sayings.» – Boston Globe

«The book brings Africa alive. Mazes of rough alleyways, piles of rice and maize flour, bloody mounds of freshly slaughtered beef, pungent dried fish, bales of cotton, the thunderous rains and the taste of fresh lime juice… a great reminder that in life, theres’a always more than one side to every story.» – The Irish Times

«Most impressive are the humor and insight with which Kingsolver describes a global epic, proving just how personal the political can be.» – Glamour

«A powerful new epic . . . She has with infinitely steady hands worked the prickly threads of religion, politics, race, sin and redemption into a thing of terrible beauty.» – Los Angeles Times Book Review

«Kingsolver’s powerful new book is actually an old-fashioned 19th-century novel, a Hawthornian tale of sin and redemption and the `dark necessity’ of history.» – The New York Times

Σχετικά links: