Η ιστορία του ματιού, Georges Bataille

i-istoria-tou-matiou«Θα ήταν σοβαρό ατόπημα του μεταφραστή της Ιστορίας του ματιού το να επιχειρήσει να καθοδηγήσει προκαταβολικά ή ακόμα και να προετοιμάσει με κάποιο τρόπο τον αναγνώστη της. Αλλά θα ήταν σοβαρή παράλειψη και του αναγνώστη το να διαβάσει την Ιστορία του ματιού απροετοίμαστος, αγνοώντας δηλαδή ποιος είναι αυτός που την έγραψε και μέσα σε ποια πλαίσια ενός πολύ, απρόβλεπτα, ευρύτερου και πολυδιάστατου έργου εντάσσεται, λειτουργεί και αξιολογείται», γράφει στην εισαγωγή του ο Δημήτρης Δημητριάδης. Παραπέμπουμε, λοιπόν, τον αναγνώστη που θέλει να πλησιάσει το έργο του Μπατάιγ στην λαμπρή αυτή εισαγωγή καθώς και στον Πρόλογο που συνέταξε η Αγγελική Πέτρα-Συρινιώτη για την έκδοση του έργου Η μητέρα μου (Άγρα, 2001).
Ο Μπατάιγ άρχισε να γράφει το εκτενές αυτό αφήγημα το καλοκαίρι του 1927. Το ολοκλήρωσε και το δημοσίευσε το 1928 με το ψευδώνυμο Lord Auch (Lord: έτσι αποκαλείται στα αγγλικά στα Ιερά κείμενα ο Θεός. Auch: συντομογραφία του γαλλικού aux chiottes=στον απόπατο). Κυκλοφόρησαν τότε κρυφά 134 αντίτυπα με οχτώ πρωτότυπες λιθογραφίες του Andre Masson. Η δεύτερη γαλλική έκδοση έγινε μετά θάνατον σε 10 000 αντίτυπα, από τις εκδόσεις Jean-Jacques Pauvert το 1967, με το πραγματικό όνομα του Μπατάιγ.
Το πρώτο αυτό ερωτικό κείμενο του Μπατάιγ, όπου ο αφηγητής παραθέτει τα ερωτικά επεισόδια της ιστορίας που έζησε νέος με τη νεαρή Σιμόν, φέρει τη σφραγίδα της συνάντησης του συγγραφέα με το έργο του Σαντ, αλλά και κάποιων παιδικών ενθυμήσεων, την εμμονή στην εικόνα ενός πατέρα τυφλού, συφιλιδικού, και την ανάμνηση του τραγικού θανάτου του ταυρομάχου Μανουέλ Γκρανέρο στις 7 Μαίου του 1922 στις αρένες της Μαδρίτης (σκηνή που ο Μπατάιγ θα μεταφέρει εδώ στις αρένες της Σεβίλλης): ο συγγραφέας υπήρξε μάρτυς της σκηνής: το κέρατο του ταύρου διαπέρασε το μάτι και το κρανίο του ταυρομάχου. [Εκδόσεις Αγρά]

«Η σχέση με το έργο του Μπατάιγ είναι μια σχέση δύσκολη, όχι μόνο επειδή απαιτεί ανασκευή ριζική όλων των κυρίαρχων απόψεων κι επανεξέταση ριψοκίνδυνη όλων των συνισταμένων του προβληματισμού πάνω στον άνθρωπο και τον κόσμο, αλλά προπαντός επειδή διεκδικεί ένα βλέμμα που κοιτάει, πίσω απ’ τα παραπλανητικά φαινόμενα, την ουσία των γεγονότων, τη βαθύτερη αιτιολογία των πράξεων, την εσώτατη προέλευση της ιστορίας του ανθρώπου, το σημείο εκείνο της ανείπωτης φρίκης που κουβαλάμε όλοι ανεξαιρέτως μέσα μας, που δεν τολμάμε να το αντικρίσουμε, που το απορρίπτουμε ή το παραγράφουμε, γιατί και μόνο η υποψία του μας τρελαίνει, αλλά που είναι η πηγή των ειδεχθέστερων και μεγαλειωδέστερων πράξεων του ανθρώπου. Το σημείο εκείνο απ’ όπου βγήκε η «Ιστορία του ματιού».» – (Δ. Δημητριάδης, Ιούλιος 1979)

«Από κείνα όμως ακόμα τα χρόνια για μένα δεν υπήρχε καμία αμφιβολία πάνω σ ‘αυτό το θέμα: δε μου άρεσε αυτό που ονομάζουμε «σαρκικές απολαύσεις» επειδή πράγματι είναι πάντα ανούσιες. Εμένα το μόνο που μου άρεσε, ήταν καθετί που θεωρούμε «βρώμικο». Ούτε κι η συνηθισμένη κραιπάλη μ ‘ικανοποιούσε, κάθε άλλο μάλιστα, γιατί αυτή το μόνο που κάνει είναι να βρομίζει την κραιπάλη, κι αφήνει απείραχτο, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, κάτι ανώτερο κι απόλυτα καθαρό. Η κραιπάλη που ξέρω εγώ, σπιλώνει όχι μόνο το κορμί μου και τις σκέψεις μου, αλλά και καθετί που μπορεί να συλλάβει μπροστά της το μυαλό μου, δηλαδή το μέγα έναστρο σύμπαν που δεν παίζει παρά μόνο το ρόλο σκηνικού.»

«Με τον Μπατάιγ, η λογοτεχνία και ο άνθρωπος κερδίζουν μια σπάνια αξιοπρέπεια και συγχρόνως ντρέπονται για λογαριασμό όλων εκείνων που, στο όνομα της λογοτεχνίας και του ανθρώπου, διέπραξαν τα μεγαλύτερα εγκλήματα και πάνω στον άνθρωπο και πάνω στη λογοτεχνία.» – Δημήτρης Δημητριάδης – από την εισαγωγή της «Ιστορίας του ματιού»

«Αν προκάλεσε σοκ στην κοινή γνώμη στα 1928 που πρωτοκυκλοφόρησε, τότε σήμερα παραμένει ένα κείμενο που φτύνει καταπρόσωπα το νεοσυντηρητισμό και τους καθώς πρέπει.» – Athens Voice 

«…μέσα απο τις σελίδες θραύσματα εικόνων της εφηβείας. Σοκαρισμένα γέλια απο την τόλμη του να διαβάζεις δυνατά, προκειμένου να απολαύσεις τον ήχο των απαγορευμένων λέξεων, και η βεβαιότητα ότι ανακάλυψες τη ζωή των ενηλίκων» – Book Press, τχ. 8, Μάιος 2010

» Για πολλούς το όνομα του Ζωρζ Μπατάιγ (1897-1962) εξακολουθεί να παραπέμπει στον σκοτεινό και καταραμένο κόσμο της πορνογραφίας. Ωστόσο τα φωτεινότερα πνεύματα της γαλλικής αλλά και της παγκόσμιας διανόησης, με προεξάρχοντες τον Μισέλ Φουκό, τον Ρολάν Μπαρτ και τον Ζακ Ντεριντά, δεν διστάζουν να τον τοποθετήσουν δίπλα στον Σαρτρ, στον Λακάν και στον Μπλανσό, στο πάνθεον των μεγάλων στοχαστών του 20ού αιώνα που κατόρθωσαν να συνδυάσουν τη φιλοσοφική ή ψυχαναλυτική παράδοση με τη λογοτεχνική κληρονομιά.» – Το Βήμα

«There are books a young man with literary pretensions should read if he wants to get laid and then there’s Story of the Eye by Georges Bataille.» – The Paris Review

«…the result is a damn hot read — not only in the «one-handed sense,» but also in the classic intellectual tradition.» – Playboy.com

 

Σχετικά links: