Μέχρι το φάρο, Βιρτζίνια Γούλφ

mehritofaro

Σε ένα εξοχικό σπίτι στις Εβρίδες, η γοητευτική, δεσποτική και γενναιόδωρη κυρία Ράμσει, τα παιδιά και ο εκκεντρικός σύζυγός της, μια ζωγράφος, που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη μίζερη ζωή της και στο μεγάλο όραμα της τέχνης, ένας νεαρός φιλόδοξος επιστήμονας και ένας γέρος ποιητής σχεδιάζουν μία εκδρομή στο γειτονικό φάρο. Ο ένας μετά τον άλλο φωτίζονται για μια στιγμή αποκαλύπτοντας τις βαθύτερες σκέψεις τους και η αντίθεση με την πραγματικότητα γίνεται τρομακτική.

Η εκδρομή θα πραγματοποιηθεί μετά από πολύ καιρό. Ο πόλεμος και ο χρόνος έχουν αλλάξει τη ζωή. Πόσοι από τους ήρωες θα φτάσουν τελικά μέχρι το φάρο;

Το δημοφιλέστερο έργο της Βιρτζίνια Γουλφ και ένα από τα μεγαλύτερα λογοτεχνικά επιτεύγματα του 20ού αιώνα. [Οπισθόφυλλο]

Μια οικογένεια, μερικοί φίλοι, ένα παραθαλάσσιο σπίτι στις Εβρίδες και ένας φάρος συνθέτουν το πιο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Γουλφ, «Μέχρι το φάρο». Ο κύριος και η κυρία Ράμσεϊ και τα οκτώ παιδιά τους είναι η οικογένεια της Γουλφ. Το σπίτι, που από τα παράθυρά του βλέπει κανείς το φάρο, είναι το εξοχικό σπίτι των παιδικών της χρόνων, μόνο που εκείνο βρισκόταν στην Κορνουάλη και όχι στη Σκωτία.

Απελευθερωμένη από την κλασική δομή του μυθιστορήματος, όπως ο Μαρσέλ Προυστ ή ο Τζέιμς Τζόις, η Γουλφ δεν δίνει βάρος στην πλοκή. Η ιστορία της εκδρομής στον φάρο είναι η αφορμή για να αναδυθούν σκέψεις, σχέσεις, κοσμοθεωρίες, συναισθήματα. Δύο μόνο ημέρες – με απόσταση μεταξύ τους μιας δεκαετίας, ενός παγκοσμίου πολέμου και τριών θανάτων – διαρκεί η εκπληκτική διείσδυση της συγγραφέως στους χαρακτήρες και στις συνειδήσεις των ηρώων της. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εκκολαπτόμενη ζωγράφος Λίλυ είναι η Βιρτζίνια. Η Λίλυ παρατηρεί την οικογένεια Ράμσεϊ από την απόσταση της φίλης, αν και τα στοργικά της αισθήματα προς την κυρία Ράμσεϊ την επηρεάζουν ψυχικά, τουλάχιστον ως λίγο πριν από το τέλος του βιβλίου. Η μαεστρία της Γουλφ επεκτείνεται στην αναβάθμιση άψυχων πραγμάτων, όπως το σπίτι και ο φάρος, σε σχεδόν αυτεξούσιες οντότητες. Σημαντικό ρόλο επίσης παίζει ο χρόνος και το πέρασμά του. Το παρόν γίνεται αμέσως παρελθόν, σκέφτεται η κυρία Ράμσεϊ. Το μέλλον αγχώνει τον κύριο Ράμσεϊ, όπως και τη Λίλυ, αλλά μόνο ως τη στιγμή της καλλιτεχνικής της ολοκλήρωσης. Ένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας του 20ού αιώνα.

(εφημερίδα «La Repubblica»)

stofaroΗ Βιρτζίνια Γουλφ βρίσκεται μέσα στη μεγάλη παράδοση της δυτικής λογοτεχνίας και συναριθμείται με τον Προυστ και τον Τζόυς στην τριάδα των μεγάλων καινοτόμων πεζογράφων που άνοιξαν νέους δρόμους στο ευρωπαϊκό μυθιστόρημα τις τρεις πρώτες δεκαετίες του αιώνα. Από τους κύριους και πιο μαχητικούς πρωταγωνιστές του «μοντερνισμού» (της σημαντικότερης μεταστροφής που έγινε, μετά το ρομαντισμό, στο ύφος και την ευαισθησία), είχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος πως η επανάσταση στο ύφος ήταν αναγκαία συνέπεια μιας αλλαγής στάσης και προοπτικής. Ωστόσο, δεν της διέφευγε πως τελικά «ο ιστορικός της λογοτεχνίας θ’ αποφασίσει· αυτός θα πει αν αρχίζουμε τώρα, αν τελειώνουμε, ή αν βρισκόμαστε στο μέσον μιας μεγάλης περιόδου της πεζογραφίας».
[…] Η Γουλφ άνοιξε και πορεύτηκε το δρόμο της, αδιάφορη για τα δικαιώματα του θεσμοθετημένου γούστου, παίζοντας τα επικίνδυνα παιχνίδια της, ακολουθώντας με πείσμα και άκρα συνέπεια το όραμά της. Το ιερό πάθος της για τη μορφή και την τεχνική – ένα πάθος που εκδηλώθηκε με συνεχείς (και ολέθριους για την ψυχική της υγεία) πειραματισμούς, από μυθιστόρημα σε μυθιστόρημα – δεν ήταν συγκάλυψη ανεπαρκειών του συγγραφικού της τάλαντου, ούτε εμμονή και ιδεοληπτική επιδίωξη του «καινοφανούς». Το κυνήγι της μορφής ήταν κυνήγι της πραγματικότητας – μιας νέας πραγματικότητας που οι παλαιοί τύποι του μυθιστορήματος δεν μπορούσαν να παραστήσουν και να παραδώσουν.
Το μυθιστόρημα για τη Γουλφ δεν είναι κριτική της ζωής, ούτε διασκευή και συμμάζεμα των δεδομένων της, αλλά αναπαραγωγή της πολλαπλότητας της εμπειρίας. Η ζωή είναι πρωτεϊκή και ρευστή, πολυσύνθετη και αλλοιότροπη. Δουλειά του μυθιστοριογράφου είναι να δώσει, να αναπαραγάγει τις μυριάδες παραλλαγές και φωτοσκιάσεις, τις αναρίθμητες αποχρώσεις της εμπειρίας, στη μόνη έγκυρη πραγματικότητά τους: στη συνειδησιακή ροή τους.
[…] Άρης Μπερλής
(απόσπασμα από το δοκίμιο: «Η Βιρτζίνια Γουλφ και το μυθιστόρημα», στο επίμετρο του βιβλίου).

«To the Lighthouse really is a book about holidays – a book about family holidays and the particular intensity of getting away from it all with the people who mean most to you, especially when you are in the middle of growing up.» – The Guardian

Σχετικά links: