Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ

the_master_and_margaritaΣίγουρα δεν υπάρχει πιο παράξενο έργο στα χρονικά της λογοτεχνίας πολιτικής διαμαρτυρίας από το μυθιστόρημα «Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα». Γραμμένο και ξαναγραμμένο από το 1926 ως το 1940, το βιβλίο αποτελεί δριμύ «κατηγορώ» για το σταλινικό καθεστώς.
Πρόκειται για μια σύνθετη αλληγορία του καλού και του κακού ή, αν θέλει κανείς, του κακού και του καλού. Ο βασικός ήρωας είναι ο Σατανάς, ο οποίος, μεταμορφωμένος σε αλλοδαπό επισκέπτη, φέρνει τα πάνω κάτω στη σταλινοκρατούμενη Μόσχα. Ο Σατανάς μαζί με την αλλοπρόσαλλη ακολουθία του -όπως ένας μαύρος γάτος με ανθρώπινη λαλιά- εισχωρεί στους λογοτεχνικούς κύκλους της σοβιετικής πρωτεύουσας και κάνει θεωρητικές συζητήσεις υπερασπιζόμενος την ύπαρξη του Ιησού σε ένα κράτος αθεϊστικό.
Πάντως ο κυριότερος λόγος της επίσκεψης του Σατανά στη Μόσχα είναι η επιθυμία του να γνωρίσει τον Μαιτρ, τον συγγραφέα ενός ανέκδοτου μυθιστορήματος με θέμα τον Πόντιο Πιλάτο. Ο Μαιτρ ζει έγκλειστος σε ίδρυμα με σαλεμένα τα λογικά του μετά την άγρια κριτική και λογοκρισία που επιφύλαξαν οι εκδότες στο χειρόγραφό του και τις συνακόλουθες διώξεις που υπέστη ο ίδιος από το καθεστώς. Ο μόνος άνθρωπος που εξακολουθεί να νοιάζεται για τον Μαιτρ είναι η αγαπημένη του Μαργαρίτα, η οποία, αν και παντρεμένη με άλλον, είναι τρελά ερωτευμένη με τον Μαιτρ της.
Μεταξύ απιθανότητας, μαγείας, τραγελαφικών καταστάσεων, ρεαλιστικών περιγραφών, ιστορικών αναφορών, κοινωνικών αναφορών, κοινωνικής σάτιρας και πολιτικής ειρωνείας, το μυθιστόρημα του Μπουλγκάκοφ δεν είναι απλώς μια πολιτική διαμαρτυρία αλλά ένα έργο της μεγάλης λογοτεχνίας.

(εφημερίδα «La Repubblica», Ιταλία)

Φαουστικό, παιγνιώδες, ειρωνικό, απίθανο, σαρκαστικό, απολαυστικό, το μυθιστόρημα του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ συγκαταλέγεται στα αριστουργήματα του 20ού αιώνα και θεωρείται από τις πιο διάσημες λογοτεχνικές σάτιρες του γραφειοκρατικού σταλινικού καθεστώτος. Το μυθιστόρημα γραφόταν από το 1928 έως τον πρόωρο θάνατο του Μπουλγάκοφ το 1940, αλλά δεν δημοσιεύτηκε -λαγοκριμένο- παρά πολύ αργότερα, το 1966-1967, σε συνέχειες στο περιοδικό Moskva. Η αυτοτελής έκδοση που ακολούθησε το 1967 υπήρξε η αφετηρία για τις μεταφράσεις και τη διεθνή καριέρα του βιβλίου, το οποίο έκτοτε άσκησε επίδραση τόσο στη λογοτεχνία όσο και στις εικαστικές τέχνες και στη μουσική. Το χρονικό της συγγραφής και της έκδοσης του έργου είναι αντανάκλαση της λογοτεχνικής ζωής στη σοβιετική Ρωσία, αλλά και τραγελαφική απεικόνιση του οδυνηρού οδοιπορικού του συγγραφέα του – ενός συγγραφέα ο οποίος ήταν, με τα λόγια της Άννας Αχμάτοβα, «ένας απαράμιλλος γελωτοποιός που πάσχιζε να ανασάνει ανάμεσα σε τοίχους που τον συνέθλιβαν».

«It is a hymn to the imagination» – Desmond O’Grady

«This book is absorbing, brilliant slapstick, and looks deep in to the heart of fantasy and longing» – Sunday Times

«Stunning, superb…Bulgakov is one of the greatest Russian writers, perhaps the greatest» – Independent

«A masterpiece-a classic of twentieth-century fiction» – New York Times

«The Master and Margarita is a work of dark humour and lyrical force that became a beacon of optimism and freedom in Russia and the rest of the world» – bookfolio

«. Essentially the anti-scientific, vaguely anti-Stalinist tale presents a resurrected Christ figure, a demonic, tricksy foreign professor, and a Party poet, the bewildered Ivan Homeless, plus a bevy of odd or romantic types, all engaged in socio-political exposures, historical debates, and supernatural turnabouts. A humorous, astonishing parable on power, duplicity, freedom, and love.» – Kirkus Reviews

Σχετικά links: