Paradiso, Χοσέ Λεσάμα Λίμα

paradisoΤὸ μυθιστόρημα Paradiso ἀποτελεῖ τὸ κορυφαῖο ἔργο τοῦ Κουβανοῦ ποιητῆ καὶ συγγραφέα Χοσὲ Λεσάμα Λίμα. Μυθιστόρημα μύθος, κυκλοφόρησε τὸ 1966 στὴν Κούβα γιὰ νὰ ἀποσυρθεῖ μιὰ βδομάδα μετὰ ἀπὸ τὰ βιβλιοπωλεῖα καὶ νὰ δημιουργήσει σκάνδαλο. Γεγονὸς ποὺ ὑπῆρξε ἡ αἰτία γιὰ τὴν ἀποχὴ τοῦ συγγραφέα ἀπὸ τὰ δημόσια πράγματα τῆς Κούβας. Τὸ βιβλίο «ἐπιβλήθηκε» ἀπὸ συγγραφεῖς μεγάλου κύρους ὅπως ὁ Χούλιο Κορτάσαρ καὶ ὁ Μάριο Βάργκας Λιόσα, ποὺ ἔγραψαν γιὰ αὐτὸ καὶ ἐγκωμίασαν τὴ δύναμη τῆς γραφῆς του. Σήμερα ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον φημισμένα βιβλία τοῦ ἱσπανόφωνου κόσμου καὶ τὸ ἀποκορύφωμα τῆς γραφῆς Μπαρόκ. Ἀπὸ τὴν ἔκδοση τοῦ βιβλίου ὣς σήμερα ὑπάρχει μιὰ βιβλιογραφία ποὺ διαρκῶς διογκώνεται. Τὸ Paradiso ἔγινε μύθος ἄλλοτε γιὰ τὴ δυσκολία του, ἄλλοτε γιὰ τὸ ἰδιόλεκτό του, καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ προκαλεῖ ἀναγνώσεις ἐπὶ ἀναγνώσεων καὶ ὡς ἐφαρμογὴ τῆς φιλοσοφίας καὶ τῶν γενικότερων ἀπόψεων τοῦ Λίμα. Κανεὶς δὲν ἀρνεῖται ὅτι εἶναι ἕνα βιβλίο μοναδικό. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ βιβλία ποὺ ἀξίζουν τὸν κόπο μιᾶς μετάφρασης γιὰ νὰ δοκιμαστοῦν καὶ τὰ ὅρια τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. [Ίνδικτος]

Με αυτήν την έκδοση παραδίδεται στο αναγνωστικό κοινό ένα πρωτοφανές λογοτεχνικό είδος και έργο, που εισάγει για πρώτη φορά στην Ελλάδα μια άγνωστη πλευρά και δυνατότητα της μυθιστοριογραφίας: τη σύνθεση σε ένα και το αυτό έργο του δοκιμιακού λόγου (φιλοσοφικού, κυρίως) με τον ποιητικό και τον μυθιστορηματικό, ένα συνεχή διάλογο μεταξύ του μυθιστορημένου ποιήματος και του ποιητικού μυθιστορήματος. Αυτό το είδος σύνθεσης, αν και γνωστό από ανάλογα έργα άλλων συγγραφέων, στην περίπτωση του Παραδείσου μας αποκαλύπτεται ως άγνωστο και μοναδικό, εξαιτίας της ιδιοπροσωπίας του τρόπου και της τεχνικής της συγγραφής. Για τον Έλληνα αναγνώστη, ειδικά, αυτό το έργο είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η μυθοποιητική διάστασή του εκπορεύεται κυρίως από την ελληνική μυθολογία και την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και γραμματεία. Αυτή η περιπέτεια της συγγραφής καθιστά και την ίδια την ανάγνωση μια περιπέτεια, μέσω των ιστοριών των διαφόρων προσώπων του μυθιστορήματος, οι οποίες έχουν ως συνεκτικό ιστό την ιστορία ζωής (μυθοπλασμένη αυτοβιογραφία) του κεντρικού «ήρωα» του έργου, που δεν είναι άλλος από τον συγγραφέα.

«Μιλάμε για μια μνημειώδη σελίδα της λατινοαμερικανικής γραφής, ένα αριστείο της ισπανόφωνης λογοτεχνίας, το κατά Φουέντες μεγαλύτερο μυθιστόρημα που γράφτηκε στην ισπανόφωνη Αμερική. Το Paradiso είναι η παιδικότητα, η εφηβικότητα, η σταδιακή ωρίμανση και ο τερματισμός προς την ενηλικίωση του κεντρικού χαρακτήρα» – Πανδοχείο 

«Φοβερή αναγνωστική εμπειρία!…ήταν σαν να στάλθηκε από τον Λίμα σε όλους τους αναγνώστες του κόσμου κι εμένα μαζί,λογοτεχνική παρακαταθήκη μεγάλης αξίας φυλαγμένη σε μπουκάλι» – Λέσχη Ανάγνωσης του ‘Degas’

«Η επική περιδιάβαση στα απόκρημνα τοπία της λατινοαμερικανικής ψυχής από έναν «Προυστ της Καραϊβικής» Παλίμψηστο πάθος» – Το Βήμα

«Πολύπλοκο και πολυσήμαντο κείμενο, διαπερνά την καραϊβική επικράτεια ανυψούμενο στις ακρώρειες ενός κοσμογονικού λόγου. Φυσικά ένα τέτοιο νεομπαρόκ μυθιστόρημα προϋποθέτει έναν προσηνή και ευλαβικό αναγνώστη. Έναν αναγνώστη που θα ανοιχτεί θαρρετά στην οδύσσεια της γραφής αποκομίζοντας ωστόσο ξεχωριστές συγκινήσεις.» – Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σερρών

«Υπάρχουν βιβλία που είναι καλά και κάνουν καλά τη δουλειά τους. Βρίσκουν τους αναγνώστες τους, λιγότερους ή περισσότερους, αγαπιούνται, και ενίοτε βρίσκουν και την θέση τους σε κάποια από τα ράφια όπου οι βιβλιοθήκες φιλοξενούν την λογοτεχνία – σύγχρονη ή κλασική. Υπάρχουν όμως και έργα που με το εύρος τους ταυτίζονται με την ίδια την λογοτεχνία, αφού η αντίληψη που είχες γι’ αυτήν έχει μεταμορφωθεί μετά την ανάγνωσή τους. Ένα απ’ αυτά τα έργα είναι το Paradiso.» – Τα Νέα

«Lezama’s language is reckless, voluptuous, sly and unrelentingly sexual…. A masterpiece of the modern Spanish Baroque…. Lezama has the power not only to create absorbing and memorable images; he has also placed these images in into a vast network of philosophical and mythical significance…. For me, the proof of the greatness of Paradiso is that for the last two weeks I’ve been walking around New York seeing things through Lezama’s eyes.» – Edmund White, New York Times

«I should say, subject to correction or persuasion by readers who could make me see the text in a different light, a weird and gleaming literary freak, a collapsed monument, a grand, failed landmark sunk in the sands of its author’s colossal self-indulgence.» – The New York Review of Books

 «A Proust of the Caribbean,’ Lezama Lima has been rightly called. . . . The wonder of Paradiso is the rediscovery of the world of words, not as a tool but as an art form in its own right. The rediscovery of an ancient and profound need, the solace of language. . . . Paradiso triumphs as a work of pure aestheticism, of absolute digression and linguistic tour de force.» – Nation 

«[A] panoramic novel of Cuban life . . . Paradiso is tantalizing, heady reading.» – Library Journal,

«There are a lot of great books that have comforted and impressed me with their wisdom and insight, with their philosophical umph, but very few have forced me to consider the world in new ways, have actually changed the way I see the world. That very small library of books includes In Seach of Lost Time by Marcel Proust, The Lost Steps by Alejo Carpentier, and, now, Paradiso by Jose Lezama Lima» – Books, Yo

Σχετικά links: