Το πανηγύρι της ματαιοδοξίας, William Thackeray

vanity-fairΟ Ουίλιαμ Μέικπις Θάκερεϊ -ο ανήσυχος αυτός Βικτωριανός, όπως τον θέλουν οι βιογράφοι του- είναι ένας από τους σημαντικότερους Βρετανούς λογοτέχνες όλων των εποχών. Μετά από μακροχρόνια θητεία στη δημοσιογραφία και τη δημοσίευση μυθιστορημάτων υπό μορφή συνεχειών, το 1848 παρουσιάζει το «Πανηγύρι της ματαιοδοξίας», που θεωρείται το αριστούργημά του.
Η πανοραμική απεραντοσύνη και πολυπλοκότητα της σύνθεσης, ο απόλυτος έλεγχος του συγγραφέα στο υλικό του και ο αδιάπτωτος συγκερασμός της σάτιρας με την ανθρωπιά καθιστούν το «Πανηγύρι της ματαιοδοξίας» το καλύτερο ίσως βιβλίο του καιρού του.
Η ιστορία τοποθετείται στις δεκαετίες 1810 και 1820 με ορόσημο τη μάχη του Βατερλώ. Κεντρικό της θέμα είναι η ζωή δύο γυναικών, της Μπέκι Σαρπ και της Αμέλια Σέντλεϊ, διαφορετικών όσο η μέρα με τη νύχτα. Η δεύτερη είναι γλυκιά, απλή, ενάρετη, ανυπόφορα βαρετή, χωρίς φαντασία, άβουλη και άτολμη. Η πρώτη ραδιούργα, αδίστακτη, ψεύτρα, υποκρίτρια, γοητευτική, συναρπαστική, χαρισματική. Γύρω τους, μια πληθώρα χαρακτήρων εξίσου αντιφαντικών και γι’ αυτό αληθινών.
Ο Θάκερεϊ γελοιοποιεί την υψηλή κοινωνία, παρουσιάζοντας την Μπέκι Σαρπ να εκμεταλλεύεται την κενότητα και τη διαφθορά της, αλλά συγχρόνως κρίνει αυστηρά την πορεία της ηρωίδας του, χωρίς να ξεπέφτει ποτέ σε κουραστικά διδάγματα και ηθικολογίες· διατηρώντας, δηλαδή, μια θαυμαστή ισορροπία δίπτυχης ηθικής μορφής.
Μα εκείνο που ξεχωρίζει τον Θάκερεϊ είναι το καταλυτικό του χιούμορ, αιχμηρό, κομψό, πικρό όταν αμφισβητεί τις κατεστημένες αντιλήψεις ή καταγράφει την κατανομή των ρόλων, τους φόβους, τη ματαιοδοξία, ακόμη και τον πανικό μιας ολόκληρης κοινωνίας.

«Το Λονδίνο για το οποίο έγραψε δεν είναι πολύ διαφορετικό από το σημερινό των μάνατζερ επισφαλών επενδύσεων και των αεριτζήδων βαρώνων, όπου το κάθε τι, από τις υποθήκες και τις διαμαντοστολισμένες νεκροκεφαλές μέχρι τις συζύγους-τρόπαια, μπορεί να πουληθεί και ν’ αγοραστεί.» – Η Καθημερινή

«a Titan… a purely original mind’ – Charlotte Brontë

«A classic example of what Henry James was to characterize as a “loose baggy monster,” Vanity Fair is a joyfully digressive and acidly satirical romp across all levels of English society. It is a novel rich in characters but also, as its subtitle tells us, “a novel without a hero.”» – Opens Letters Monthly

«By focusing on how war affects the people who aren’t heroes, Thackeray has given us the greatest novel about Waterloo, and one that is just as relevant 200 years later.» – The Telegraph

«Vanity Fair invites us to contemplate the pervasiveness of human strife—and the damage that our egotism and self-delusion do every day.» – Penguin Group USA (publishers)

«Vanity Fair is surely one of the world’s most devious novels, devious in its characterisation, its irony, its explicit moralising, its exuberance, its tone. Few novels demand more continuing alertness from the reader, or offer more intellectual and moral stimulation in return.» –  A. E. Dyson, Vanity Fair: An Irony against Heroes, The Victorian Web

Σχετικά links: